Trong thời kỳ cho con bú, phụ nữ rất dễ có rắc rối như: căng tức sữa, tắc tia sữa, nứt vú... nếu không chăm sóc xử trí đúng cách nhất là với người lần đầu nuôi con dễ mắc viêm tuyến vú, áp xe vú... Để tránh những rắc rối trên, bài viết sau đây cung cấp một số thông tin giúp phụ nữ đang cho con bú có thêm hiểu biết về vấn đề này. 

Cách vệ sinh bầu vú và núm vú 

Trong suốt thời gian cho con bú, các mẹ cần chăm sóc cẩn thận hai bầu vú, nhất là phần núm vú. Bằng cách đơn giản là rửa sạch tay trước khi chạm vào vú. Thay tấm lót sữa thường xuyên để núm vú được khô ráo. Núm vú ẩm ướt là môi trường tốt để vi khuẩn phát triển và khiến da bị phân hủy. Không nên dùng các tấm lót sữa có lớp lót nylon vì dễ gây ẩm ướt. 

Sau mỗi cữ bú, mẹ có thể vắt một chút sữa lên núm vú và quầng sẫm xung quanh núm để bảo vệ da. Sữa có tác dụng làm ẩm da và tạo rào cản chống nhiễm trùng. Đợi núm vú khô rồi mới mặc áo ngực. 

Cần vệ sinh bầu vú bằng nước sạch. Không bôi trực tiếp xà phòng hay dầu, sữa tắm lên núm vú, các hóa chất này có thể làm mất các chất nhầy tự nhiên của da, khiến núm vú trở nên khô và nứt nẻ. Không nên chà xát mạnh vùng núm vú khi tắm rửa. Sau mỗi cữ bú cần kiểm tra núm vú. Nếu thấy có vết nứt hay trầy xước thì cần xử lý sớm để tránh nhiễm khuẩn. 

Nếu bầu vú cương cứng

Người mẹ cần tiến hành chườm lạnh hoặc chườm ấm. Cụ thể, đối với chườm lạnh có thể dùng túi chườm lạnh bọc trong khăn, túi hạt đậu đông lạnh hay một chiếc khăn ướt ướp lạnh. Đặt túi chườm lạnh trên bầu vú trong vài phút, điều này giúp làm giảm tình trạng phù nề. Chú ý nên hạn chế thời gian chườm ở mức vài phút để tránh làm tổn thương da. 

Chườm ấm bằng cách tắm vòi sen với nước ấm hoặc đặt khăn ấm lên bầu vú trong vài phút cho tới khi sữa bắt đầu xuống. Người mẹ cũng có thể sử dụng túi chườm nóng hay chai nước nóng bọc trong khăn vải. Sau khi chườm, hãy nhẹ nhàng xoa bóp bầu vú và vắt một chút sữa cho tới khi vùng xung quanh núm vú trở nên mềm mại. Cho bé bú đến khi vú không còn cứng nữa. 

Nếu căng tức sữa (khi bầu vú mẹ căng cứng sữa, gây đau)

Tình trạng này đôi khi có thể làm bé không thể bú cạn sữa nên tình trạng căng sữa sẽ ngày càng trở nên trầm trọng. Vì vậy, trước khi cho bé bú cần xoa nhẹ đầu vú để kích thích vú tiết sữa. Nếu vú bị cương sữa khi đó sản phụ sẽ thấy ngực căng tức thì có thể dùng khăn ấm massage bầu vú. 

Có thể sử dụng lược chải bầu vú theo hướng từ trên xuống để các tuyến sữa được thông. Sau đó, cần xoa bóp tuyến vú nhẹ nhàng giảm căng sữa rất hữu hiệu. Điều lưu ý, mẹ chọn tư thế đúng khi cho bé bú và tập cho bé ngậm bắt vú đúng cách. 

Nếu vú quá căng tức sữa khiến bé không thể ngậm bắt đúng cách, hãy dùng tay vắt một chút sữa trước mỗi cữ bú để làm mềm quầng vú, giúp bé ngậm bắt vú dễ hơn. 

Nếu tắc tia sữa

Tắc tia sữa hay tắc ống dẫn sữa có thể dẫn tới hình thành các khối sữa đông đặc ở bầu vú, gây đau đớn. Lỗ ở núm vú bị tắc sẽ dẫn tới hình thành một hoặc nhiều đốm trắng ở núm vú.

Các nguyên nhân gây tắc tia sữa bao gồm: Cho bé bú không đúng cách, áo ngực không thích hợp, áo ngoài quá chật, giảm đột ngột số lần cho con bú, cương sữa và nhiễm trùng vú. 

Để phòng ngừa và khắc phục tắc tia sữa cần chọn tư thế đúng khi cho con bú, giúp bé bắt núm vú đúng cách. Chú ý thay đổi vị trí của bé trong các cữ bú để các phần khác nhau của vú đều được bú cạn. 

Có thể chọn cách bế sao cho cằm bé áp sát vùng bị tắc, cách này giúp giải tỏa tốt nhất khu vực bị tắc. Dùng tay vắt hoặc máy hút kiệt sữa trong bầu vú. Không nên ngừng cho con bú vì làm vậy có thể dẫn tới cương sữa và khiến tình hình càng trở nên trầm trọng. 

Chườm ấm hay tắm bằng nước ấm rồi dùng tay xoa bóp vú theo 2 chiều: từ ngoài tới núm vú (để đẩy khối tắc về phía núm vú) và ngược lại (để làm thông thoáng ống dẫn sữa). Nếu tình trạng tắc sữa không được cải thiện trong vòng 1- 2 ngày cần đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và xử lý. 

Nếu viêm vú

Có thể xảy ra vào thời điểm bất kỳ trong giai đoạn cho con bú, nhưng phổ biến nhất là trong vòng 6 tuần đầu sau khi sinh. Đây là kết quả của tình trạng cương tức tuyến vú hoặc tắc sữa mà không xử trí hiệu quả. 

Vú bị phù nề cứng một vùng với đủ triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau. Viêm vú dễ nhầm với cương tức tuyến vú nhưng cương vú thường toàn bộ vú và không có dấu hiệu sưng đỏ còn viêm vú thường khu trú ở 1 phần vú. 

Viêm vú khi cho con bú thường đi kèm sốt (mẹ dùng thuốc giảm đau có thể không nhận ra triệu chứng này), đau cơ và đau tuyến vú. Nếu không được phát hiện và điều trị viêm vú sẽ tiến triển thành áp-xe trong vòng 48-72 giờ. Vì vậy, khi có biểu hiện nghi ngờ viêm tuyến vú cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị. 

Nếu sau 2-3 ngày không thấy cải thiện thì cần tái khám. Tiếp tục cho con bú, kể cả khi người mẹ đang được điều trị, cố gắng cải thiện kỹ thuật cho con bú để bầu vú được kiệt sữa tốt hơn. Để giảm triệu chứng đau nhức cần chườm mát. 

Lời khuyên của thầy thuốc 

Khi bị căng ngực bình thường có thể chuyển sang dạng căng sữa nếu bé không bú đủ hoặc bé bú không hết và người mẹ không biết cách làm trống bầu sữa hiệu quả. 

Khi có các biểu hiện như: Cảm giác căng ngực không giảm bớt, dịch xung quanh tuyến sữa tụ lại và tuyến sữa bắt đầu sưng lên; bầu vú của người mẹ cứng dần lên và vùng da xung quanh bị căng bóng, bầu vú bị đau, đôi khi người mẹ có thể bị sốt nhẹ... nếu để lâu sẽ bị có thể bị tắc các ống sữa và viêm nhiễm tuyến vú rất nguy hiểm. Lúc này sản phụ cần đến cơ sở y tế để được tư vấn. 

Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc làm ngưng tiết sữa vì các thuốc này có thể gây ra nhiều tác dụng phụ. Để phòng ngừa hiện tượng căng sữa, người mẹ cần cho bé bú thường xuyên, cách 3 giờ cho bé bú 1 lần (có thể 10 - 12 lần một ngày, trong đêm không nên để quá 3 giờ).

Mỗi lần cho bé bú ít nhất 15 phút ở một bên vú trước khi chuyển sang vú kia. Nếu bé không bú hết sữa nên vắt sữa bỏ đi để tránh tắc sữa. 

BS. Thu Thủy

Click đọc ngay…

Tôi mới sinh con được 2 tuần, vì nhiều sữa nên tôi vắt ra để trữ lạnh cho bé dùng dần. Nhưng tôi rất lo lắng khi mấy ngày gần đây sữa tôi vắt ra lại có màu hồng như có dính máu. Xin bác sĩ tư vấn giúp. 

Hà Thị Lê (Hà Tĩnh) 

Sữa mẹ tiết ra bị vấy máu, có màu hồng (hoặc nâu, đỏ) trong những ngày đầu sau sinh thường khiến sản phụ và người thân hết sức lo lắng. Tuy nhiên, điều này không đáng lo ngại vì đây là hiện tượng xảy ra khá thường xuyên, nhất là ở những bà mẹ sinh con đầu lòng. 

Máu thường được phát hiện trong sữa mẹ vắt ra, trong miệng của bé sau khi bú mẹ hay trong chất nôn hoặc phân của trẻ. Nguyên nhân thường là do núm vú bị trầy xước, ứ máu mao mạch, vỡ mao mạch, u nhú trong ống dẫn sữa... 

Nếu bé dung nạp được sữa thì có thể yên tâm cho bé dùng sữa vừa vắt ra. Cần tiếp tục cho bé bú mẹ vì nuốt vào một lượng nhỏ máu sẽ không gây hại cho trẻ, máu sẽ theo đường tiêu hóa ra ngoài. Thời gian sẽ giúp vú và núm vú có cơ hội tự lành, trong khi mẹ vẫn duy trì cho bé bú. 

Nếu cảm thấy quá đau không thể tiếp tục cho con bú, chị có thể hút sữa trong 1-2 ngày và đợi núm vú bình phục. Chú ý phải hút sữa 8-10 lần mỗi ngày để có đủ sữa cho bé. Đi khám bác sĩ nếu chảy máu kéo dài quá 1-2 tuần. 

Bác sĩ Thu Thủy

Click đọc ngay…

Theo kinh nghiệm của YHCT, các thực phẩm như giá, rau đay, đậu phộng, cá chép, mè, quả mít non, mướp, xà lách, rau lang, quả sung, chân giò heo… có tác dụng giúp lợi sữa. Nếu khéo tay, từ những thực phẩm trên, còn có thể chế biến thành những món ăn ngon miệng. 

Đu đủ hầm chân giò heo 

Nguyên liệu: một trái đu đủ xanh khoảng 200g được gọt sạch vỏ, rửa sạch, bỏ hết hạt bên trong, rồi cắt thành từng khúc dày khoảng 2cm, chân giò heo 200g. 

Tiến hành: chân giò heo rửa sạch bỏ vào trong nồi, chế vào khoảng 1 lít nước. Nấu sôi, vớt bọt, cho vào khoảng nửa muỗng nước mắm, tiếp tục hầm cho mềm. Bỏ đu đủ vào, tiếp tục hầm cho đến khi đu đủ mềm. Sau khi tắt bếp, cho thêm vào 2 muỗng nhỏ hạt nêm, hành, ngò. Dùng khi còn nóng. 

Giá xào tôm 

Nguyên liệu: giá 200g, tôm thẻ 100g. 

Tiến hành: tôm bóc vỏ, loại bỏ đường chỉ trên lưng, rửa sạch rồi ướp với 1 muỗng cà phê nước mắm, một ít bột nêm, một củ hành băm nhuyễn trong thời gian 15 phút. Bắc chảo dầu lên bếp, phi hành cho thơm, cho tôm đã ướp vào. 

Khi tôm chín thì múc ra chén. Xào giá nhanh, sau đó bỏ tôm vào trộn đều. Sau khi tắt bếp cho thêm chút hành, ngò để tăng thêm sự hấp dẫn của món ăn. Món này cũng có thể dùng trước ngày sinh nở rất tốt vì theo kinh nghiệm của Đông y, sản phụ trước và sau khi sinh sử dụng món ăn làm từ giá sẽ giúp ích cho sự tiết sữa. 

Đậu phộng (lạc) hầm với bí đỏ 

Bí đỏ gọt vỏ, bỏ ruột, cắt khúc dày khoảng 3cm. Đậu phộng 100g rửa sạch và ngâm khoảng 30 phút, cho vào cùng với khoảng 1 tô nước, hầm cho đậu mềm. Khi đậu mềm thì cho bí đỏ vào hầm chung. Khi bí chín thì cho vào nửa muỗng canh nước mắm, một ít hạt nêm. Tắt bếp và cho thêm một ít hành ngò. 

Gỏi mít non 

Quả mít non, gọt bỏ phần vỏ, cắt thành từng miếng dày khoảng 5cm. Luộc cho mềm rồi vớt ra, bào mỏng. Mè 30g rang cho thơm, giã nhỏ, trộn vào mít non cùng với tôm và thịt đã luộc chín trước. Cho thêm vào 1 muỗng canh nước mắm tỏi, trộn đều. 

Theo YHCT, mè và quả mít non đều giúp tăng tiết sữa. Chính vì thế, món ăn này hết sức hữu ích cho sản phụ ít sữa. 

Canh mướp chân giò heo 

Mướp một trái 200g, gọt vỏ, rửa sạch, rồi cắt thành khúc. Chân giò heo 200g, cho vào nồi nước hầm, khi sôi thì vớt bọt, cho vào nồi nửa muỗng canh nước mắm, để nhỏ lửa cho đến khi chân giò heo mềm. Cho mướp vào. Nấu thêm khoảng 2 - 3 phút. Sau khi tắt bếp, thêm vào một ít hạt nêm và hành, ngò. 

Canh tôm rau đay 

Tôm bóc vỏ, loại bỏ đường chỉ trên lưng, rửa sạch, quết nhuyễn, ướp với với 1 muỗng cà phê nước mắm, một ít bột nêm, một củ hành băm nhuyễn trong thời gian 15 phút. Đun sôi khoảng 1 lít nước, rồi cho tôm vào nấu trong 5 phút. Thả rau đay đã được cắt nhỏ vào nồi tôm. Nấu thêm khoảng 2-3 phút nữa. 

Rau lang luộc 

Mỗi lần luộc khoảng 200g rau lang. Khi ăn có thể chấm với muối mè. 

Quả sung nấu với chân giò heo 

Sung 10 quả, bỏ cuống, rửa sạch, cắt làm đôi. Chân giò heo 200g rửa sạch bỏ vào trong nồi, chế vào nồi khoảng 1 lít nước. Nước sôi, vớt Nấu sôi, vớt bọt, cho vào khoảng nửa muỗng nước mắm, tiếp tục hầm cho mềm. Bỏ quả sung vào, tiếp tục hầm cho đến khi sung mềm. Sau khi tắt bếp, cho thêm vào 2 muỗng hạt nêm, hành, ngò. Dùng khi còn nóng.

Canh cá chép đậu đỏ 

Cá chép một con, bỏ nội tạng, ướp với mắm, hành băm nhuyễn, tiêu. Đâụ đỏ ngâm 60 phút rồi cho vào nồi nước hầm cho mềm. Cho cá đã ướp vào, nấu thêm khoảng 10 phút. Tắt bếp, cho thêm bột nêm và hành, ngò vào. 

Cháo chân giò heo, thông thảo 

Thông thảo 10g nấu lấy nước, bỏ xác thuốc. Dùng nước thuốc để nấu cháo với 2 chân giò heo 

BS. HỒ ĐĂNG KHOA

Click đọc ngay…

Với các bà mẹ nuôi con nhỏ, một trong những nỗi trăn trở khôn nguôi là làm thế nào để giảm cân sau sinh một cách nhanh chóng. Thời gian rảnh thì eo hẹp, sức lực thì chưa phục hồi hẳn và nhiều khi còn thiếu tự tin khi nhìn vào cơ thể hiện tại. 

Làm sao để vừa khỏe đẹp cho mẹ vừa có thể chăm lo tốt cho em bé, đó chính là mong muốn lớn của phụ nữ sau sinh. Một số gợi ý dưới đây sẽ giúp các mẹ nuôi con nhỏ giảm cân sau sinh hiệu quả. 

1. Tập mọi lúc mọi nơi khi có thể 

Xa rồi những bài tập thể dục dài hơi tốn thời gian bởi với phụ nữ sau sinh, họ đã bị cuốn vào vòng quay bỉm sữa suốt cả ngày. Nhưng cũng đừng vì thế mà các mẹ nuôi con nhỏ uể oải không chịu nhúc nhích tí nào. Chỉ cần một vài phút rảnh rỗi, bạn nên tranh thủ vươn vai, làm vài động tác để đánh thức cơ thể là được. 

Khi bé đang nằm chơi vui vẻ, bạn có thể tranh thủ khoa chân múa tay một chút cũng đã có tác dụng tốt với cơ thể các bà mẹ sau sinh. Nên nhớ mỗi người nuôi con theo một cách khác nhau nên việc tập luyện là tùy cơ ứng biến. 

2. Đi dạo loanh quanh 

Lúc nào cũng phải nghĩ đến con, lo cho con khiến nhiều bà mẹ ốm yếu đi nhiều, vậy nên hãy ra ngoài, hít thở khí trời lúc bé đang say giấc. Để ru con ngủ, hãy đặt con vào xe đẩy và cùng con đi dạo vài vòng quanh khu phố hay công viên gần nhà. Vừa để ra mô hôi, vừa để thư giãn, ngắm cảnh. 

3. Chuẩn bị sẵn đồ ăn vặt 

Ăn vặt đúng cách mới không bị lên cân. Vào cuối tuần, khi anh xã ở nhà có thể lăng xăng giúp bạn một tay, hãy dành chút thời gian dư dả đó để lên thực đơn cho cả tuần bằng những món ăn vặt bổ dưỡng. 

Đừng quá lo cho con mà bỏ bê bản thân, với suy nghĩ "ăn gì nhanh, gọn, lẹ qua bữa cũng được", sẽ rất dễ sa ngã vào đồ ngọt hay đồ chế biến sẵn. Tối chủ nhật rảnh rỗi đó, hãy lấy trái cây, rau quả ra rửa sạch, cắt miếng bỏ hộp "chờ sẵn" cho cả tuẩn bận rộn sắp tới. 

4. Tham gia một lớp tập 

Nhớ chi tiêu thời gian hợp lý để có thể tới phòng tập một lần một tuần. Nếu được, nhờ ai đó ở nhà trông hộ em bé thì các mẹ nuôi con nhỏ sẽ thoải mái hơn. Tập ở lớp sẽ hiệu quả hơn là ở nhà mở Youtube lên tập theo vì khi đó em bé rất dễ khiến bạn bị phân tâm. 

Bạn nên theo học phương pháp thể dục Pilates vì môn này rất hữu ích trong việc phục hồi sau sinh, giúp bạn lấy lại vóc dáng và sức khỏe. 

5. Thư giãn cuối ngày 

Khi màn đêm buông xuống, cục cưng đã ngủ ngon, đó là lúc để uốn cong cơ thể bằng một vài động tác co giãn nhẹ nhàng. Đặt thảm yoga trong phòng ngủ, vừa trông chừng em bé, vừa làm một vài tư thế yoga. 

Sau cả một ngày dài hối hả, tất bật, mẹ trẻ nên tự thưởng cho mình những giây phút thanh nhàn để xoa dịu bản thân và khép lại một ngày dài đã qua. Nếu không có thảm tập, hãy nằm sát vào chân tường, hai chân đặt dọc lên đó và để mọi căng thẳng chìm dần vào nền đất. 

6. Tự tin và yêu quý cơ thể mình 

Đừng quá khắt khe với bản thân. Cơ thể bạn vừa trải qua một sự thay đổi rất lớn và nó cần thời gian để tự chữa lành. 

Tập luyện sau sinh một cách khoa học và đừng nôn nóng một thân hình như xưa mà điên cuồng lao vào hành hạ cơ thể. Ít nhưng thường xuyên là cách chi tiêu thời gian và sức lực hiệu quả nhất giúp bạn lấy lại vóc dáng sau sinh. Hơn hết, hãy tự tin để yêu thương cơ thể quý báu này.

Click đọc ngay…

Ở cữ là thời gian khoảng 6 tuần lễ đầu sau sinh, đây là thời điểm thích hợp nhất để cho các bà mẹ được nghỉ ngơi để tái tạo sức khỏe sau những tháng ngày mang thai và vượt cạn với biết bao điều khó nhọc, mệt mỏi. Việc ở cữ hợp lý giúp các bà mẹ có sức khỏe tốt, lấy lại vóc dáng và sinh lực như ban đầu, đồng thời có đủ sữa mẹ cho con bú. 

Những quan niệm đúng 

Vệ sinh cá nhân (gội đầu và tắm toàn thân): Sau sinh khoảng 2 - 3 ngày là các bà mẹ đã có thể gội đầu và tắm toàn thân được: dùng dầu gội đầu hay trái bồ kết nấu nước sôi để ấm gội, nên gội với thời gian nhanh 5 - 7 phút, không nên ngâm tóc lâu. Sau khi gội xong cần dùng máy sấy tóc, sấy tóc khô ngay. 

Dùng nước tắm ấm sử dụng vòi hoa sen, hay nước tắm đun nóng. Không được dùng bồn tắm và ngâm mình vào để tắm. Nên tắm nhanh sau tắm cần lau khô toàn thân mặc quần áo và mang vớ chân. Việc tắm gội sau sinh giúp cho da cơ thể được vệ sinh, các lỗ chân lông được thoát hết bụi bẩn tạo nên sự hô hấp vùng da được tốt, tránh viêm da hay nhiễm trùng da. 

Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng: Sau sinh và trong thời gian cho con bú, cơ thể bà mẹ cần một lượng calo cao, vì thế khẩu phần ăn phải tăng thêm về số lượng và chất lượng. Hai thành phần chính cần lưu ý là protein và canxi. 

Nhu cầu protein mỗi ngày là 80 - 100g và cân đối protein có nguồn gốc động vật (thịt, cá, trứng và sữa) lẫn nguồn gốc thực vật (đậu hũ, các loại đậu và ngũ cốc). 

Lượng canxi cần thiết mỗi ngày là 1.000mg, gấp đôi nhu cầu thông thường. Canxi có nhiều trong sữa, trứng, tôm, tép và các loại hải sản. Các bà mẹ cần ăn uống đầy đủ, nên dùng thức ăn chín và nóng. Không nên dùng thức ăn lạnh hay đồ nguội vì dễ gây rối loạn tiêu hóa. 

Ăn 3 bữa chính (sáng - trưa - chiều xế) xen kẽ 3 bữa chính là uống sữa, ăn bánh ăn trái cây loại ngọt và các loại chè đậu. Giai đoạn cho con bú cần thêm viên sắt và acid folic. Cần ăn thêm rau xanh để tránh táo bón. Uống nước đầy đủ. 

Vận động thường xuyên: Vận động thân thể sau sinh là điều cần thiết, nhằm giúp sự co hồi tử cung tốt tránh bế sản dịch, tránh thuyên tắc mạch. 

Ngày đầu có thể ngồi dậy ra khỏi giường sau 8 tiếng và những ngày tiếp theo có thể đi lại trong phòng, có thể ra tắm nắng ngoài trời từ ngày thứ 2 trở đi, vào buổi sáng sớm từ 7 - 8 giờ. Sau 1 tuần, bà mẹ có thể tập thể dục toàn thân với các động tác nhẹ nhàng. 

Ngủ đủ giấc: Giai đoạn ở cữ là giai đoạn rất tốt để lấy lại sức khỏe, bên cạnh về ăn uống, việc ngủ đủ giấc cho bà mẹ là điều hết sức quan trọng, ngoài công việc cho con bú ngày và đêm, khoảng cách giữa các lần cho con bú, các bà mẹ nên ngủ. 

Sự cần thiết ở người thân trong gia đình cần hỗ trợ về mặt chăm sóc bé để cho mẹ ngủ là rất quan trọng. Trung bình mỗi ngày thời gian ngủ 8 - 9 tiếng. Trong thời gian ngủ ở các bà mẹ, cơ thể lấy lại sức khỏe, năng lượng và sự tiết sữa của tuyến vú đang làm việc. Đồng thời tránh được trầm cảm của bà mẹ sau sinh, cũng như tránh được sự ít sữa ở các bà mẹ. 

Cho con bú sữa mẹ ngày đêm: Ngoài những dinh dưỡng không có sữa nào sánh được, sữa mẹ còn có các chất kháng thể giúp bé trong 6 tháng đầu đời bé sẽ không mắc bệnh và khi lớn lên những bệnh lặt vặt hay cơ địa dị ứng cũng ít gặp hơn. 

Việc cho con bú, tạo nên mối liên lạc đặc biệt giữa mẹ và con. Khi cho bé bú mẹ, các bà mẹ nên ngồi dậy cho bú. Trước khi bú, cần lau sạch đầu vú bằng khăn sạch và nặn bỏ giọt sữa đầu, cho bé bú hết sạch bầu vú bên này, rồi sang bầu vú bên kia, điều này giúp cho sự tiết sữa ra nhiều hơn, tránh cho bú lưng chừng vì như vậy, sự tiết sữa bị ức chế không tiết ra sữa nữa. 

Nghe nhạc: Sau sinh tâm lý bà mẹ có sự thay đổi, lo sợ vu vơ, có thể thay đổi tính tình và dễ rơi vào trạng thái trầm cảm. Điều này rất nguy hiểm, bên cạnh việc động viên và quan tâm của người thân trong gia đình đặc biệt là người chồng. Các bà mẹ cần nghe các loại dòng nhạc êm dịu, làng điệu dân ca, trữ tình. Âm thanh vừa đủ nghe để không ảnh hưởng đến thính lực của mẹ và bé. 

Những quan điểm sai 

Nằm than: Theo nhiều nghiên cứu khoa học, khí CO2 từ than đốt dễ khiến trẻ sơ sinh bị ngạt, nặng hơn sẽ ảnh hưởng đến hệ thần kinh, não của trẻ. 

Phòng ngủ che kín gió: Nhiều người cho rằng, gió là thủ phạm chủ yếu gây sốt sản hậu, vì thế phòng của các bà mẹ thường khép kín, che chắn hết các cửa không cho thoáng khí và gió vào. Kỳ thực thì gió tự nhiên không có tội gì cả. 

Đây là quan điểm không đúng, vì phòng các bà mẹ nằm cần có gió và thay đổi không khí cũng như ánh nắng chiếu vào giúp cho sự lưu thông không khí tốt, diệt khuẩn, bụi, nấm mốc không thể phát triển được. Nằm thoáng khí sự cung cấp oxy trong phòng người mẹ được đầy đủ. 

Sốt sản hậu là do một số vi khuẩn gây bệnh ẩn trong cơ quan sinh dục của bà mẹ gây nên. Điều này thường là do việc kiểm tra trước khi sinh không được khử trùng sạch sẽ hoặc do bà mẹ không chú ý giữ gìn vệ sinh sau sinh. Nếu môi trường trong phòng không sạch sẽ, không khí không trong lành rất dễ khiến cả mẹ và bé mắc bệnh về đường hô hấp. 

Không đánh răng và không chải đầu: Vệ sinh răng miệng: sau khi sinh, do các bà mẹ ăn nhiều bữa trong ngày. Nếu không đánh răng, thực phẩm có cơ hội bám ở kẽ và bề mặt răng, gây bệnh ở khoang miệng, viêm lợi, nướu... 

Tốt nhất, nên dùng bàn chải mềm, chải răng nhẹ nhàng bằng nước ấm. Nên đánh răng 2 lần một ngày vào hai buổi sáng tối, nếu có thể đánh răng, súc miệng sau mỗi bữa ăn thì càng tốt. Quan điểm không chải đầu sau sinh là quan điểm sai. Việc chải đầu hàng ngày, giúp cho hình dáng được gọn gàng, khỏe mạnh và sạch sẽ. Việc chải đầu giúp mát - xa tóc, để máu nuôi dưỡng tóc tốt hơn và tránh sự bám của gàu. 

Uống nước tiểu trẻ: Mẹ phải uống nước tiểu của con để gọi sữa về... là một trong những kinh nghiệm dân gian truyền miệng sai lầm hết sức. Nước tiểu là sản phẩm dư thừa được cơ thể đào thải ra ngoài. 

Tuyệt đối không nên uống nước tiểu. Sự lên sữa ở các bà mẹ là do sự tiết sữa của các tuyến vú, do tác động của nội tiết tố Prolactin từ tuyến yên của người mẹ phóng thích ra. Khi miệng bé mút vào đầu núm vú mẹ, sẽ tạo nên một luồng phản xạ kích thích tiết prolactin từ tuyến yên, giúp cho sự bài tiết của tuyến vú ra sữa nhiều hơn. 

Không tiếp chuyện hay từ chối cuộc viếng thăm: Sự quan tâm, sự hỗ trợ, trò chuyện thân tình và nụ cười của mọi người chắc chắn giúp các bà mẹ bớt đi nỗi lo sợ cô đơn, bớt đi và tránh được sự thay đổi tâm lý sau sanh. Vì vậy, các bà mẹ cần có sự giao tiếp tốt với người thân, với bạn bè trong thời gian ở cữ. 

Ăn khô và thức ăn mặn: Quan điểm ở cữ ngoài việc khiêng kem nhiều mặt, vấn đề ăn uống cũng kiêng quá mức, chỉ cho các bà mẹ, ăn cơm muối tiêu, thịt nạc heo kho thật mặn và nhiều tiêu, ngoài ra không được dùng bất kỳ thứ gì. 

Điều này hết sức sai lầm, ăn uống thiếu chất không đủ các thành phần dinh dưỡng, cơ thể mẹ chậm hồi phục, sự tiết sữa cho bé bú giảm, gây ít sữa. Đồng thời gây ra chứng táo bón, dẫn đến đi tiêu khó, có thể gây chứng bệnh nứt hậu môn, trĩ… Ở những bà mẹ có huyết áp cao, khi ăn mặn có thể rất nguy hiểm, làm tăng huyết áp và tiền sản giật - sản giật sau sinh có thể xảy ra. 

BS.CKII. NGUYỄN HỮU THUẬN

Click đọc ngay…